Jeśli odziedziczysz nieruchomość w Hiszpanii, obowiązuje Cię podwójna procedura: ustalenie prawa właściwego dla spadku (zwykle prawo kraju, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu) oraz odrębne, hiszpańskie formalności dotyczące samej nieruchomości — notarialne przyjęcie spadku, podatek od spadków i wpis do rejestru własności. Poniżej wyjaśniamy każdy z tych etapów krok po kroku.
Liczba nieruchomości kupowanych przez Polaków w Hiszpanii rośnie z roku na rok, a coraz większy odsetek transakcji nie jest już związany z najmem wakacyjnym, lecz również z planami stałego zamieszkania. Według Colegio de Registradores w pierwszym kwartale 2026 roku Polacy kupili w Hiszpanii 1126 nieruchomości i znaleźli się na ósmym miejscu wśród zagranicznych nabywców.
Planując zakup nieruchomości w Hiszpanii, warto od razu pomyśleć też o tym, co się z nią stanie po Twojej śmierci — polski i hiszpański system spadkowy różnią się na tyle istotnie, że brak przygotowania może kosztować spadkobierców czas, pieniądze i nerwy.
Jakie prawo reguluje spadek po Polaku, który mieszkał w Hiszpanii?
Na poziomie Unii Europejskiej kwestię tę reguluje Rozporządzenie nr 650/2012, znane jako Bruksela IV. Zasada ogólna (art. 21) jest prosta: prawem właściwym dla całości spadku jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci — niezależnie od tego, gdzie leży nieruchomość i jakie miał obywatelstwo.
Rozporządzenie daje również prawo wyboru (art. 22): można w testamencie zadeklarować, że do spadku ma zastosowanie prawo kraju, którego jest się obywatelem. Osoba z podwójnym obywatelstwem może wybrać dowolne z nich. Jeśli Polak mieszkający na stałe w Hiszpanii nic nie zadeklaruje, automatycznie zastosowanie znajdzie prawo hiszpańskie.
Bruksela IV obowiązuje we wszystkich krajach UE poza Irlandią i Danią. Dotyczy spadków osób zmarłych od 17 sierpnia 2015 r. — dla wcześniejszych zgonów nadal obowiązuje stare hiszpańskie prawo prywatne międzynarodowe (art. 9.8 Kodeksu Cywilnego), które odwoływało się do prawa ojczystego zmarłego, a nie do miejsca zamieszkania.
Sytuacja mieszana — dom w Polsce, mieszkanie w Hiszpanii. Jeśli zmarły mieszkał na stałe w Polsce, do całości spadku zastosowanie ma prawo polskie. Jednak w odniesieniu do samej nieruchomości położonej w Hiszpanii obowiązuje zasada lex rei sitae — formalności związane z przeniesieniem własności (akt notarialny, wpis do rejestru, podatki) i tak będą prowadzone według prawa hiszpańskiego. Dlatego w takich sytuacjach szczególnie warto sporządzić testament, który jasno określa, jakie prawo ma zastosowanie do poszczególnych składników majątku.
Testament hiszpański a polski — który obowiązuje?
Pierwsze, co trzeba ustalić przy dziedziczeniu majątku w Hiszpanii, to czy zmarły w ogóle sporządził testament — i który z ewentualnie kilku testamentów obejmuje hiszpańskie aktywa. Jeśli istnieje testament polski z 2000 r. i hiszpański z 2006 r., to hiszpański testament — w zakresie, w jakim dotyczy majątku w Hiszpanii — unieważnia wcześniejsze testamenty odnoszące się do tych samych aktywów. Testament polski pozostaje ważny co do majątku poza Hiszpanią, chyba że sam hiszpański dokument stanowi inaczej.
Przykład. Pan Andrzej pochodzi z Warszawy, ale ostatnie 20 lat spędził na Teneryfie razem z partnerką Marią, z którą formalnie nie zawarł związku małżeńskiego. Ma dwoje dorosłych dzieci z poprzedniego małżeństwa. Sporządził polski testament, w którym zapisał mieszkanie w Warszawie dzieciom po połowie, a rok temu hiszpański testament, w którym cały majątek w Hiszpanii zapisał Marii.
Problem w tym, że Teneryfa podlega hiszpańskiemu prawu wspólnemu (derecho común), a to prawo chroni zstępnych instytucją legítimy — co najmniej dwie trzecie masy spadkowej powinno trafić do dzieci, niezależnie od treści testamentu. Oznacza to, że dzieci Pana Andrzeja będą uprawnione do 2/3 jego majątku w Hiszpanii, a Maria — bez względu na zapisy testamentu — może otrzymać najwyżej 1/3 swobodnie rozporządzalną.
Zasada „2/3 dla dzieci” obowiązuje w większości Hiszpanii, w tym na Costa Blanca, Costa del Sol i Costa Cálida — regionach, gdzie kupuje najwięcej Polaków. Nie dotyczy to jednak Katalonii, Kraju Basków, Nawarry, Aragonii ani Balearów, które mają własne prawo cywilne. W Katalonii legítima zstępnych wynosi 1/4 masy spadkowej, a nie 2/3 — czyli spadkodawca ma znacznie większą swobodę testamentową niż na Teneryfie czy w Andaluzji. Jeśli Twoja nieruchomość leży w Barcelonie, Girona czy Tarragonie, konieczna jest zawsze weryfikacja pod kątem lokalnego prawa katalońskiego.
Krok po kroku: postępowanie spadkowe w Hiszpanii
1. Ustalenie, czy istnieje testament
Jeśli testament sporządzono w Hiszpanii, powinien być zarejestrowany w Rejestrze Ogólnym Aktów Ostatniej Woli (Registro General de Actos de Última Voluntad). Aby to sprawdzić, spadkobiercy muszą — po uzyskaniu aktu zgonu — wystąpić o Certificado de Actos de Última Voluntad, dostępny zwykle po ok. 15 dniach roboczych od zgonu. Jeśli testament sporządzono w Polsce, potrzebne będzie jego tłumaczenie przysięgłe na hiszpański oraz apostille — pisaliśmy o tym, jak uzyskać apostille w Hiszpanii.
2. Zgromadzenie dokumentacji
Podstawowy komplet to: akt zgonu, testament (lub deklaracja spadkobierców, jeśli go brak), dokumenty tożsamości spadkobierców, akty własności nieruchomości oraz ostatni rachunek IBI. Dokumenty spoza Hiszpanii wymagają legalizacji (apostille dla krajów-sygnatariuszy Konwencji Haskiej z 1961 r., do których należą Polska i Hiszpania) oraz tłumaczenia przysięgłego.
3. Przyjęcie spadku (Escritura de Aceptación de Herencia)
Spadek przyjmuje się aktem notarialnym. Spadkobierca ma trzy opcje: przyjąć spadek w całości (z majątkiem i długami), przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za długi ograniczona do wartości odziedziczonego majątku) albo odrzucić go w całości. W Hiszpanii nie da się przyjąć tylko części spadku.
4. Podział majątku (Partición de Herencia)
Jeśli spadkobierców jest kilku, a testament nie precyzuje podziału, konieczny jest osobny akt — Escritura de Partición de Herencia — określający, komu przypada który składnik majątku. Przy braku zgody między spadkobiercami sprawa trafia do sądu (partición judicial), co wydłuża postępowanie i generuje dodatkowe koszty.
5. Wpis do Registro de la Propiedad
Ostatni, często pomijany krok: po podpisaniu aktu notarialnego i opłaceniu podatków nowy właściciel musi zostać wpisany do Registro de la Propiedad. Dopóki to nie nastąpi, formalnie nie jesteś jeszcze ujawniony jako właściciel w rejestrze publicznym, co utrudni np. późniejszą sprzedaż nieruchomości.
Cała procedura — łącznie z podatkami — kosztuje zwykle od kilku do kilkunastu procent wartości nieruchomości, w tym ok. 1 000–1 500 € opłat notarialnych i rejestrowych, plus zmienne podatki zależne od wspólnoty autonomicznej.
Rola wykonawcy testamentu (albacea) i zarządcy majątku (fiduciario)
Spadkodawca może w testamencie wyznaczyć albacea — wykonawcę testamentu, który administruje spadkiem: sprzedaje aktywa, spłaca długi i nadzoruje realizację zapisów. Albacea nie staje się właścicielem majątku, ale ma szerokie uprawnienia decyzyjne, w tym co do sprzedaży nieruchomości — dlatego wybór odpowiedniej osoby ma duże znaczenie. Hiszpańskie prawo przewiduje też fiduciario w ramach fideicomiso, instytucji zbliżonej do anglosaskiego trustu.
Rola albacea jest znacznie szersza niż uprawnienia wykonawcy testamentu znane z polskiego prawa. Funkcję tę może pełnić adwokat — w skomplikowanych sprawach, zwłaszcza gdy w grę wchodzą nieruchomości o znacznej wartości, to rozwiązanie często rekomendowane, bo daje profesjonalizm i bezstronność w realizacji woli zmarłego.
Ile wynosi podatek od spadków w Hiszpanii?
Każdy, kto przyjmuje spadek w Hiszpanii, płaci Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones (ISD) — od tej części majątku, która na niego przypada. Podatek reguluje ustawa krajowa 29/1987, ale konkretne stawki, ulgi i bonifikaty ustalają wspólnoty autonomiczne, więc różnią się drastycznie między regionami. Podatek trzeba zadeklarować w ciągu 6 miesięcy od śmierci — z możliwością jednorazowego przedłużenia o kolejne 6 miesięcy, jeśli wniosek o przedłużenie złoży się w ciągu pierwszych 5 miesięcy (po przedłużeniu naliczane są odsetki za zwłokę).
Mechanizm liczenia podatku: wartość rzeczywista majątku spadkowego (nieruchomości, środki pieniężne, ruchomości) → doliczenie dobytku domowego → odjęcie długów → zastosowanie ulg (m.in. z tytułu pokrewieństwa i dziedziczenia nieruchomości będącej miejscem zamieszkania zmarłego) → naliczenie stawki wg lokalnych progów → zastosowanie bonifikaty.
Uwaga do dobytku domowego (ajuar doméstico). Ustawa przewiduje domniemanie 3% wartości masy spadkowej jako tzw. dobytek domowy. Sąd Najwyższy jasno jednak orzekł (m.in. wyrok z 10.03.2020 r.), że 3% nalicza się wyłącznie od majątku o charakterze osobisto-domowym — z wyłączeniem gotówki, środków na rachunkach bankowych, akcji i udziałów. Jeśli urząd skarbowy naliczy 3% od całej masy spadkowej łącznie z kontem bankowym, warto to zakwestionować.
Przykład (Katalonia). Pan Wojciech zmarł w Barcelonie, zostawiając mieszkanie, w którym mieszkał (600 000 €), dom letni (300 000 €) i 300 000 € na koncie. Dwaj dorośli synowie, Adam i Michał, dziedziczą po połowie zgodnie z testamentem, bez długów.
- Masa spadkowa brutto: 1 200 000 €
- Dobytek domowy: 3% od wartości mieszkania będącego miejscem zamieszkania (600 000 €) = 18 000 € — nie od całości majątku
- Podstawa: 1 218 000 €, czyli 609 000 € na syna
- Ulga z tytułu pokrewieństwa (Grupa II w Katalonii): 100 000 € na osobę
- Ulga z tytułu dziedziczenia mieszkania zamieszkania zmarłego: 95% wartości, ale limit łączny 500 000 € (min. 180 000 € na spadkobiercę) — tu limit jest wiążący, więc 500 000 € ÷ 2 synów = 250 000 € na osobę. Warunek: synowie muszą byli mieszkać z ojcem w tym mieszkaniu przez 2 lata przed śmiercią i utrzymać nieruchomość w majątku przez kolejne 5 lat — bez spełnienia tego warunku ulga w ogóle nie przysługuje
- Podstawa opodatkowania po ulgach: ok. 259 000 € na syna
- Do tej kwoty stosuje się katalońską bonifikatę dla Grupy II, malejącą wraz z wysokością podstawy (orientacyjnie od ok. 60% dla niższych progów do ok. 29% dla największych majątków)
Dokładny procent bonifikaty i finalną kwotę podatku należy zawsze zweryfikować z aktualną tabelą Agència Tributària de Catalunya lub z doradcą podatkowym — progi i stawki zmieniają się co roku, a poza Katalonią (np. na Costa Blanca czy Costa del Sol) obowiązują zupełnie inne przepisy regionalne.
Plusvalía municipal — podatek, o którym łatwo zapomnieć
Niezależnie od ISD, nabycie nieruchomości miejskiej w drodze spadku podlega osobnemu podatkowi gminnemu — plusvalía municipal (IIVTNU), naliczanemu od wzrostu wartości gruntu. Płaci go spadkobierca, w urzędzie gminy właściwym dla lokalizacji nieruchomości, również w terminie 6 miesięcy od śmierci (przedłużalnym do roku). Wiele gmin stosuje bonifikaty 50–95%, jeśli nieruchomość była miejscem zamieszkania zmarłego, a spadkobiercami są małżonek, zstępni lub wstępni. Ten podatek jest łatwo pominąć, bo działa równolegle do ISD i rozlicza się go w zupełnie innym urzędzie.
Dziedziczenie ustawowe — gdy zmarły nie zostawił testamentu
Jeśli zmarły nie sporządził testamentu, obowiązuje dwuetapowa procedura abintestato:
1. Declaración de Herederos — akt notarialny (od reformy z 2015 r. procedurę tę prowadzi zawsze notariusz, nie sąd), w którym uprawnieni do spadku wykazują swoje prawo do dziedziczenia. Notariusz publikuje edykt i czeka 20 dni roboczych na ewentualne zgłoszenia sprzeciwu, zanim wyda akt. Cała procedura trwa zwykle 1–3 miesiące.
2. Przyjęcie spadku — po wydaniu deklaracji spadkobierców, dalej postępuje się jak opisano w krokach 3–5 wyżej.
Do wniosku potrzebne będą m.in.: akt zgonu, świadectwo ostatniej woli, akt małżeństwa lub urodzenia (zależnie od kręgu spadkobierców) oraz oświadczenia dwóch świadków niebędących spadkobiercami potwierdzające brak innych uprawnionych. Dokumenty spoza Hiszpanii wymagają apostille i tłumaczenia przysięgłego, jeśli notariusz nie zna języka dokumentu.
Najczęstsze pułapki przy dziedziczeniu nieruchomości w Hiszpanii
Zbyt niska wycena nieruchomości.
Każda wspólnota autonomiczna ustala minimalną wartość podatkową nieruchomości. Zadeklarowanie wartości poniżej tego progu skutkuje żądaniem dopłaty i odsetek przez urząd skarbowy.
Szybka sprzedaż po zaniżonej wartości spadkowej.
Jeśli nieruchomość zostanie zadeklarowana w spadku po niskiej wartości podatkowej, a następnie sprzedana wyżej w krótkim czasie, naliczony zostanie podatek od zysków kapitałowych od różnicy — zarówno w Hiszpanii, jak i ewentualnie w Polsce.
Zaufanie niewłaściwej osobie do prowadzenia sprawy.
Dziedziczenie transgraniczne wymaga znajomości zarówno hiszpańskich procedur notarialnych i podatkowych, jak i sposobu, w jaki wchodzą one w interakcję z polskim prawem spadkowym. Prawnik bez doświadczenia w takich sprawach zwykle kończy konsultując się z kimś bardziej kompetentnym — co oznacza opóźnienia i wyższe koszty po stronie klienta.
Każda sprawa spadkowa w Hiszpanii wygląda inaczej — jeśli zastanawiasz się, jak Twoja sytuacja wypada na tle opisanych tu zasad, chętnie to z Tobą omówimy.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy muszę płacić podatek od spadku, jeśli odziedziczę mieszkanie w Hiszpanii?
Tak. Każdy spadkobierca majątku położonego w Hiszpanii płaci hiszpański podatek od spadków (ISD) od przypadającej mu części, niezależnie od miejsca zamieszkania czy obywatelstwa. Dodatkowo, przy nieruchomościach miejskich, należny jest osobny podatek gminny — plusvalía municipal.
Jakie prawo obowiązuje przy dziedziczeniu nieruchomości w Hiszpanii — polskie czy hiszpańskie?
Co do zasady prawem właściwym dla całości spadku jest prawo kraju, w którym zmarły miał zwykłe miejsce pobytu w chwili śmierci. Zmarły mógł jednak w testamencie wybrać prawo kraju swojego obywatelstwa. Formalności dotyczące samej nieruchomości w Hiszpanii — akt notarialny, wpis do rejestru— zawsze prowadzi się według prawa hiszpańskiego.
Ile czasu mam na zgłoszenie spadku w Hiszpanii?
Podatek od spadków trzeba zadeklarować w ciągu 6 miesięcy od śmierci, z możliwością jednorazowego przedłużenia o kolejne 6 miesięcy, jeśli wniosek złożysz w ciągu pierwszych 5 miesięcy. Ten sam termin — 6 miesięcy, przedłużalny do roku — dotyczy odrębnego podatku gminnego, plusvalía municipal.
Czy mogę odrzucić spadek w Hiszpanii, jeśli zmarły miał długi?
Tak. Masz trzy opcje: przyjąć spadek w całości wraz z długami, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiadasz za długi tylko do wysokości odziedziczonego majątku) albo odrzucić go w całości u notariusza lub w sądzie. Nie można przyjąć jedynie części spadku.
Czy warto sporządzić hiszpański testament, skoro mam już polski?
Zazwyczaj tak, zwłaszcza jeśli posiadasz nieruchomość w Hiszpanii. Hiszpański testament, ograniczony wyraźnie do majątku w Hiszpanii, przyspiesza i upraszcza postępowanie spadkowe oraz pozwala uniknąć niejasności co do tego, które prawo ma zastosowanie do poszczególnych składników majątku.
Ile kosztuje załatwienie spadku obejmującego nieruchomości w Hiszpanii?
Orientacyjnie od kilku do kilkunastu procent wartości nieruchomości, w tym ok. 1 000–1 500 € opłat notarialnych i rejestrowych, plus zmienne podatki (ISD i plusvalía) zależne od wspólnoty autonomicznej oraz ewentualne honorarium hiszpańskiego adwokata prowadzącego tego typu sprawy.
