Opublikowano:
Darowizna udziałów na rzecz polskiej fundacji rodzinnej przed zmianą rezydencji może wyłączyć exit tax od tych udziałów. Takie stanowisko zajął Dyrektor KIS w interpretacji z 4 sierpnia 2026 r., ale wiąże ona tylko wnioskodawcę i dotyczyła wyjazdu do Luksemburga. Exit tax to jednak dopiero pierwsze pytanie. Po przeprowadzce do Hiszpanii równie ważne jest to, gdzie fundacja będzie rezydentem podatkowym, jak hiszpański fiskus potraktuje jej majątek i jak zostaną opodatkowane świadczenia dla rodziny. Z konsultacji dotyczących fundacji zagranicznych wynika, że majątek fundacji nie jest automatycznie przypisywany beneficjentowi, ale wypłaty na jego rzecz mogą podlegać hiszpańskiemu podatkowi od darowizn.
Ten tekst jest dla przedsiębiorców, którzy planują wyjazd i mają już fundację albo rozważają jej założenie. Decyzje najlepiej podjąć przed zmianą rezydencji, bo część z nich później trudno lub drogo odwrócić.
Kiedy powstaje exit tax przy wyjeździe z Polski?
Exit tax, czyli podatek od niezrealizowanych zysków, może powstać w dniu zmiany rezydencji podatkowej. Regulują go art. 30da i następne ustawy o PIT. Przy zmianie rezydencji warunki są następujące:
| Warunek | Zasada |
|---|---|
| Czas rezydencji w Polsce | Co najmniej 5 lat w ciągu 10 lat przed zmianą rezydencji |
| Próg | Łączna wartość rynkowa objętych składników majątku przekracza 4 000 000 zł |
| Objęty majątek | Udziały i akcje, inne papiery wartościowe, prawa w spółkach osobowych, instrumenty pochodne, tytuły uczestnictwa w funduszach kapitałowych |
| Skutek | Polska traci prawo do opodatkowania zysku z późniejszej sprzedaży |
| Stawka | 19% podstawy, gdy ustala się wartość podatkową składnika, albo 3%, gdy się jej nie ustala |
| Deklaracja | PIT-NZ, do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu przekroczenia progu |
Przy majątku wspólnym małżonków każdemu z nich przypisuje się połowę wartości składników. Polska nieruchomość trzymana prywatnie nie znajduje się na liście majątku objętego exit tax przy zmianie rezydencji. Inne zasady mogą dotyczyć majątku związanego z działalnością gospodarczą.
Czy fundacja rodzinna chroni przed exit tax?
Może chronić, ale nie jest to automatyczne. W interpretacji z 4 sierpnia 2026 r. (sygn. 0114-KDIP3-1.4011.616.2026.1.PT) podatnik planował wyjazd do Luksemburga i miał udziały w polskiej spółce z o.o. warte ponad 4 mln zł. Przed wyjazdem chciał założyć fundację rodzinną i przekazać jej udziały w darowiźnie. Dyrektor KIS uznał, że majątek nie opuści Polski, bo jego właścicielem zostanie fundacja będąca polskim rezydentem podatkowym, więc exit tax nie powstanie.
Trzy rzeczy, o których warto pamiętać:
- Interpretacja chroni tylko tego, kto ją uzyskał. Przy podobnym planie warto wystąpić o własną, opisując w niej wyjazd do Hiszpanii.
- Liczy się kolejność. Udziały trzeba przekazać przed zmianą rezydencji, a nie po niej.
- Fundacja musi mieć rzeczywisty cel. Sukcesja i ochrona majątku rodziny to cele, które warto móc wykazać w dokumentach. Fundacja założona wyłącznie na potrzeby sprzedaży firmy może po planowanych zmianach przestać się opłacać, o czym piszemy niżej.
Planowane zmiany w fundacjach rodzinnych od 2027 r.
Sejm uchwalił nowelizację ustaw o PIT i CIT 22 października 2026 r., a 27 października Senat przyjął do niej poprawkę. Ustawa wraca więc do Sejmu, a następnie trafi do prezydenta. Planowane wejście przepisów w życie to 1 stycznia 2027 r. Podobną ustawę prezydent zawetował w listopadzie 2025 r., dlatego ostateczny kształt zmian warto sprawdzić przed podjęciem decyzji.
| Temat | Dziś | Według ustawy w toku prac |
|---|---|---|
| CIT od świadczeń dla beneficjentów | 15% | 19% |
| Sprzedaż wniesionego majątku | Co do zasady zwolniona, podatek przy wypłacie | Opodatkowana, jeśli nastąpi przed upływem 2 lat od końca roku wniesienia |
| Najem krótkoterminowy | Zwolnienie budzi spory interpretacyjne | Bez preferencji podatkowych |
| Spółki transparentne | Dochody co do zasady zwolnione | Zwolnienie wyłączone |
| CFC i exit tax | Nie dotyczą fundacji | Obejmą fundacje rodzinne |
Dla osoby, która wyjeżdża i chce sprzedać firmę, najważniejszy jest dwuletni okres. Darowizna udziałów na krótko przed transakcją może nie dać już tego efektu, co dziś.Zgodnie z założeniami ustawy dwuletni okres ma dotyczyć majątku wniesionego po 31 grudnia 2026 r. Do czasu zakończenia prac i publikacji ustawy opisane zmiany nie są obowiązującym prawem.
Co zmienia się po przeprowadzce do Hiszpanii?
Stajesz się hiszpańskim rezydentem podatkowym
Rezydencję w Hiszpanii daje pobyt przekraczający 183 dni w roku albo ulokowanie tam głównego ośrodka interesów gospodarczych. Domniemywa się ją też, gdy w Hiszpanii mieszkają małżonek i małoletnie dzieci (art. 9 LIRPF). Szczegółowo opisujemy to w artykule o rezydencji podatkowej w Hiszpanii.
Jako rezydent rozliczasz w Hiszpanii dochody z całego świata. Możesz też być zobowiązany do złożenia deklaracji informacyjnej Modelo 720 dotyczącej określonych kategorii zagranicznych aktywów i praw, zasadniczo po przekroczeniu 50 000 € w danej kategorii, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków. Możesz także podlegać podatkowi od majątku i podatkowi od wielkich majątków.
Fundacja może stać się hiszpańskim rezydentem
To ryzyko najłatwiej przeoczyć. Spółka lub inny podmiot jest w Hiszpanii rezydentem m.in. wtedy, gdy ma tam siedzibę faktycznego zarządu (art. 8 LIS), czyli miejsce, z którego kieruje się całą działalnością. Jeżeli fundator będący członkiem zarządu fundacji faktycznie kieruje jej działalnością z Barcelony czy Marbelli, może powstać ryzyko uznania, że siedziba faktycznego zarządu fundacji znajduje się w Hiszpanii. Decydujące znaczenie ma miejsce rzeczywistego podejmowania strategicznych decyzji i sprawowania kontroli nad fundacją, a nie sam adres zamieszkania fundatora. Gdyby fundacja była rezydentem obu państw, umowa polsko-hiszpańska rozstrzyga spór właśnie na rzecz państwa siedziby faktycznego zarządu (art. 4 ust. 3), o ile ma ona zastosowanie do fundacji. Do umowy stosuje się też konwencja MLI z klauzulą przeciw nadużywaniu korzyści traktatowych, co ma znaczenie dla struktur tworzonych głównie z powodów podatkowych.
Dlatego przed wyjazdem warto ustalić, kto faktycznie zarządza fundacją. Bezpieczniejszy jest zarząd działający realnie w Polsce, z dokumentami potwierdzającymi, gdzie zapadają decyzje. Sam wpis polskiego adresu nie wystarczy.
Jak Hiszpania potraktuje polską fundację?
Polska fundacja rodzinna nie ma bezpośredniego odpowiednika w prawie hiszpańskim i nie znamy konsultacji Dirección General de Tributos (DGT) poświęconej wprost tej instytucji. Istotnym punktem odniesienia są jednak konsultacje dotyczące zagranicznych fundacji posiadających osobowość prawną, przede wszystkim niemieckich (V1901-16, V0101-25, V1121-25) i z Liechtensteinu (V0781-16). Wskazują one, że hiszpańska administracja uwzględnia odrębną osobowość takich podmiotów, ale osobno analizuje skutki świadczeń na rzecz beneficjentów. Konsultacje te dotyczą jednak innych ustaw i innych stanów faktycznych, więc nie można przenosić ich wniosków na polską fundację automatycznie.
Inaczej jest z zagranicznymi trustami. W ich przypadku administracja analizuje rzeczywiste uprawnienia fundatora, powiernika i beneficjentów i w zależności od konstrukcji może przypisywać określone składniki majątku lub skutki podatkowe osobom fizycznym. Również obowiązki w Modelo 720 zależą od charakteru posiadanych praw, przy czym odmiennie traktowani są beneficjenci rzeczywiście uprawnieni i beneficjenci jedynie potencjalni.
Polska fundacja ma osobowość prawną i jest właścicielem swojego majątku, co przemawia za traktowaniem jej jak fundacji, a nie trustu. To mocny argument, ale nie gwarancja, zwłaszcza gdy fundator zachowuje pełną kontrolę nad majątkiem. W konsultacji V1121-25 dotyczącej niemieckiej fundacji DGT uznała, że samo posiadanie statusu beneficjenta lub członka organu fundacji nie oznacza obowiązku wykazywania jej aktywów w hiszpańskim podatku od majątku (IP) ani w podatku od wielkich majątków (ITSGF), jeżeli dana osoba nie ma konkretnych praw majątkowych ani uprawnień do rozporządzania aktywami. Samo oczekiwanie na przyszłe świadczenia nie jest prawem podlegającym wycenie. Nie przesądza to jednak odrębnych obowiązków informacyjnych w Modelo 720 ani skutków sytuacji, w której fundator zachowuje faktyczną kontrolę nad majątkiem. Przy większych strukturach warto rozważyć konsultację wiążącą DGT (art. 88 Ley General Tributaria) przed przeprowadzką.
Świadczenia z fundacji mogą zostać opodatkowane dwa razy
W Polsce od świadczenia płaci fundacja: dziś 15% CIT, a od 2027 r. planowo 19%. Najbliższa rodzina jest co do zasady zwolniona z PIT. Hiszpania nie ma jednak szczególnych zasad dla wypłat z polskich fundacji, a świadczenie może zostać opodatkowane u beneficjenta będącego jej rezydentem.
W konsultacjach dotyczących zagranicznych fundacji DGT dopuszczała opodatkowanie świadczeń dla beneficjentów podatkiem od spadków i darowizn (ISD). W V1901-16, V0101-25 i V1121-25, dotyczących fundacji niemieckich, organ wskazywał na opodatkowanie nieodpłatnych świadczeń jako darowizn, jeżeli towarzyszy im zamiar dokonania przysporzenia pod tytułem darmym (animus donandi). Zamiaru tego nie można automatycznie domniemywać, bo wymaga on oceny okoliczności konkretnej wypłaty. Również w V0781-16, dotyczącej fundacji z Liechtensteinu, DGT uznała, że nieodpłatne udostępnienie majątku beneficjentom może podlegać ISD.
W tych konsultacjach DGT wskazywała grupę IV, właściwą dla osób obcych, a więc zasadniczo mniej korzystną niż grupy dla najbliższej rodziny. W V0101-25 beneficjentką była córka fundatora, a mimo to DGT odniosła kwalifikację do świadczenia otrzymanego od fundacji jako odrębnego podmiotu, a nie od ojca. Ma to szczególne znaczenie dla polskich rodzin planujących sukcesję przez fundację. Wysokość podatku zależy też od przepisów wspólnoty autonomicznej.
Oznacza to, że osobowość prawna polskiej fundacji nie wyklucza zastosowania ISD w Hiszpanii. Kwalifikacja wymaga analizy statutu fundacji, uprawnień beneficjenta i charakteru konkretnej wypłaty. Nie można z góry przesądzić, czy zastosowanie znajdzie ISD, czy IRPF.
Polski CIT zapłacony przez fundację może przy tym nie pomniejszać hiszpańskiego podatku, bo płaci go inny podmiot.
Kwalifikację warto ustalić przed pierwszą wypłatą. W niektórych przypadkach sytuację może poprawić prawo Beckhama, które co do zasady wyłącza z opodatkowania większość dochodów zagranicznych, ale ma ono własne warunki i termin zgłoszenia. Reżim ten dotyczy jednak podatku dochodowego, a nie ISD, więc nie eliminuje automatycznie opodatkowania wypłat z fundacji.
Spadek będzie podlegał prawu hiszpańskiemu
Po przeprowadzce do Hiszpanii spadek po Tobie będzie co do zasady podlegał prawu miejsca zwykłego pobytu, a więc hiszpańskiemu lub regionalnemu, także w zakresie zachowku (legítima). Jako obywatel Polski możesz co do zasady poddać dziedziczenie prawu polskiemu, dokonując wyraźnego wyboru tego prawa w testamencie (art. 22 rozporządzenia 650/2012). Wybór ten nie rozstrzyga jednak kwestii opodatkowania spadku w Hiszpanii. Prawo właściwe ma szczególne znaczenie przy fundacji, bo majątek do niej wniesiony może zostać wzięty pod uwagę przy obliczaniu zachowku.
Osobną kwestią jest hiszpański podatek od spadków. Według konsultacji V0101-25, jeżeli fundator skutecznie przeniósł aktywa do fundacji i nie zachował do nich praw, majątek fundacji nie wchodzi automatycznie do podstawy opodatkowania po jego śmierci. Jeżeli zachował określone prawa, które przechodzą na spadkobiercę, mogą one podlegać opodatkowaniu. Nie rozstrzyga to kwestii zachowku. Więcej piszemy w artykule o hiszpańskim testamencie.
Czy fundacja rodzinna może kupić nieruchomość w Hiszpanii?
Co do zasady tak, jeżeli pozwalają na to statut i przepisy o dozwolonej działalności fundacji. Fundacja kupuje nieruchomość jak każdy zagraniczny podmiot. Potrzebuje hiszpańskiego numeru NIF i dokumentów potwierdzających istnienie oraz umocowanie zarządu, z apostille i tłumaczeniem przysięgłym. Musi też wskazać notariuszowi właściciela rzeczywistego.
Sam zakup to jednak nie wszystko. Decydujące znaczenie ma to, jak nieruchomość będzie używana:
| Sposób użycia | Skutek |
|---|---|
| Mieszkasz w niej bezpłatnie jako fundator lub beneficjent | Fundacja może zapłacić polski CIT od rynkowej wartości korzystania, zwykle odpowiadającej czynszowi. Skutki w Hiszpanii wymagają odrębnej oceny |
| Płacisz fundacji rynkowy czynsz | Najczęściej wskazywana alternatywa, ale Ty ponosisz koszt czynszu, a fundacja rozlicza najem w Hiszpanii |
| Najem długoterminowy osobom trzecim | Co do zasady IRNR według stawki 19% dla kwalifikujących się podmiotów z UE, z możliwością uwzględnienia dopuszczalnych kosztów. Odrębnej analizy wymaga ewentualne istnienie zakładu podatkowego w Hiszpanii |
| Najem turystyczny | Po planowanych zmianach bez preferencji fundacji, a do tego licencja turystyczna |
W interpretacji z maja 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.121.2026.2.END) Dyrektor KIS wskazał, że nieodpłatne udostępnienie nieruchomości fundacji beneficjentom może stanowić świadczenie opodatkowane CIT. Dla przykładu, jeżeli wartość świadczenia odpowiadałaby rynkowemu czynszowi 20 000 zł miesięcznie, podatek wyniósłby ok. 3000 zł miesięcznie, a przy planowanej stawce 19% ok. 3800 zł.
Niezależnie od polskiego CIT trzeba przeanalizować skutki po stronie beneficjenta będącego hiszpańskim rezydentem. Nieodpłatne korzystanie z nieruchomości fundacji może stanowić przysporzenie majątkowe, którego kwalifikacja w Hiszpanii wymaga odrębnej oceny.
Hiszpański gravamen especial w wysokości 3% wartości katastralnej nie powinien dotyczyć polskiej fundacji, bo obejmuje podmioty z jurysdykcji niewspółpracujących.
Jeżeli nieruchomość ma służyć głównie Tobie i rodzinie, fundacja rzadko jest najprostszym rozwiązaniem. Warto porównać ją z zakupem na spółkę oraz zakupem na siebie, zwłaszcza że spółka też ma swoje pułapki przy używaniu nieruchomości przez wspólnika.
A jeśli udziały zostają w Twoich rękach?
Wtedy exit tax może powstać w Polsce, jeśli spełnione są opisane wyżej warunki.
Po przeprowadzce zysk ze sprzedaży udziałów będzie co do zasady podlegał opodatkowaniu w Hiszpanii (art. 13 ust. 3 umowy polsko-hiszpańskiej), według progresywnej skali podatkowej od 19% do 30%, przewidzianej dla dochodów kapitałowych w art. 66 i 76 hiszpańskiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ley 35/2006 del IRPF).
Wyjątkiem są udziały, których wartość w jakimkolwiek momencie w okresie 365 dni przed sprzedażą pochodziła bezpośrednio lub pośrednio w ponad 50% z nieruchomości położonych w drugim państwie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 umowy polsko-hiszpańskiej, w brzmieniu zmienionym przez art. 9 ust. 4 konwencji MLI, zyski z ich sprzedaży mogą podlegać opodatkowaniu także w państwie położenia nieruchomości. Jeżeli nieruchomości znajdują się w Polsce, trzeba przeanalizować zarówno polskie przepisy, jak i zasady unikania podwójnego opodatkowania z umowy. Warto też sprawdzić, czy przy takich udziałach exit tax w ogóle powstanie, skoro zależy on od utraty przez Polskę prawa do opodatkowania.
Trzeba też sprawdzić, czy Hiszpania uzna wartość przyjętą przy polskim exit tax za koszt przy sprzedaży. Jeśli nie, ten sam wzrost wartości może zostać opodatkowany w obu krajach, dlatego warto wcześniej zbadać dostępne mechanizmy unikania podwójnego opodatkowania.
Co zrobić przed wyjazdem: kolejność działań
- Spisz majątek i oszacuj jego wartość rynkową względem progu 4 mln zł.
- Wyznacz planowaną datę zmiany rezydencji. Od niej zależą pozostałe terminy.
- Zdecyduj, co ma trafić do fundacji, biorąc pod uwagę ewentualną sprzedaż firmy i planowany dwuletni okres.
- Rozważ własną interpretację podatkową w Polsce, opisującą wyjazd do Hiszpanii.
- Ustal, kto i skąd będzie zarządzać fundacją.
- Sprawdź skutki w Hiszpanii, także konsultacją wiążącą DGT przy dużym majątku.
- Sprawdź, czy kwalifikujesz się do prawa Beckhama. Wniosek składa się na Modelo 149 w ciągu 6 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności wskazanej w zgłoszeniu do hiszpańskiego ubezpieczenia społecznego.
- Uporządkuj testament i wybór prawa przed przeprowadzką.
Plan warto zacząć z wyprzedzeniem co najmniej 12 miesięcy. Fundację trzeba założyć i wpisać do rejestru, a interpretacja podatkowa też wymaga czasu.
Każda taka przeprowadzka wygląda inaczej, bo zależy od składu majątku, rodziny i planów wobec firmy. Jeżeli chcesz sprawdzić, jak zadziała to w Twoim przypadku, zapraszamy do kontaktu. Pracujemy z biur w Hiszpanii i Polsce, a więcej o naszej pracy znajdziesz na stronie specjalizacji podatki w Hiszpanii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy fundacja rodzinna zwalnia z exit tax?
Może, jeśli udziały przekażesz jej przed zmianą rezydencji. Tak uznał Dyrektor KIS w interpretacji z 4 sierpnia 2026 r., bo właścicielem staje się polski rezydent podatkowy i majątek nie opuszcza Polski. Interpretacja wiąże jednak tylko wnioskodawcę, a jej skutek nie obejmuje późniejszych wypłat z fundacji ani opodatkowania w Hiszpanii.
Czy mogę być członkiem zarządu fundacji, mieszkając w Hiszpanii?
Polskie przepisy nie zamykają tej drogi, ale jest to ryzykowne podatkowo. Jeżeli strategiczne decyzje faktycznie zapadają w Hiszpanii, może powstać ryzyko uznania, że tam znajduje się siedziba faktycznego zarządu fundacji. Bezpieczniej powierzyć bieżące zarządzanie osobom działającym w Polsce.
Czy majątek fundacji wejdzie do hiszpańskiego podatku od majątku?
Niekoniecznie. W konsultacji V1121-25 dotyczącej fundacji niemieckiej DGT uznała, że beneficjent lub członek organu bez konkretnych praw majątkowych i bez uprawnień do rozporządzania aktywami nie wykazuje ich w IP ani ITSGF. Nie znamy jednak konsultacji dotyczącej wprost polskich fundacji, a ryzyko rośnie, gdy fundator zachowuje faktyczną kontrolę nad majątkiem. Przy dużym majątku warto rozważyć konsultację wiążącą.
Czy wypłata z fundacji dla dziecka będzie w Hiszpanii opodatkowana?
Może tak być. DGT przyjmowała, że nieodpłatne świadczenia z zagranicznych fundacji dokonywane z zamiarem darowizny podlegają ISD, także gdy beneficjentem jest dziecko fundatora, a wskazywaną grupą była grupa IV, właściwa dla osób obcych. Dotyczyło to fundacji niemieckich, a kwalifikacja polskiej fundacji wymaga oceny statutu i konkretnej wypłaty.
Czy mogę mieszkać za darmo w domu fundacji w Hiszpanii?
Możesz, ale fundacja może wtedy zapłacić polski CIT od rynkowej wartości korzystania z domu, zwykle odpowiadającej czynszowi. Dziś to 15%, a od 2027 r. planowo 19%. Podatek może powstać nawet wtedy, gdy fundacja nie wypłaca Ci żadnych pieniędzy. Skutki po Twojej stronie w Hiszpanii trzeba ocenić osobno.
Czy Polak potrzebuje wizy, aby przenieść się do Hiszpanii?
Nie. Obywatel UE nie potrzebuje wizy, a po ponad 3 miesiącach pobytu rejestruje się jako obywatel UE. Sam zameldunek nie decyduje jednak o rezydencji podatkowej, liczą się faktyczny pobyt i centrum interesów.
Artykuł ma charakter ogólny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani podatkowej.
